Atrofie

AtrofieAtrofie is een aandoening waarbij weefselcellen gebrekkig functioneren of in aantal afnemen, wat leidt tot beperking of verlies van bepaalde lichaamsfuncties.

Het woord atrofie betekent letterlijk “geen voeding”. In de medische wereld wordt deze aanduiding gebruikt voor het verkleinen of verschrompelen van weefsel- of orgaanmassa. De atrofie kan het gevolg zijn van afname van het aantal cellen (numerieke atrofie) of een gebrekkig functioneren van de cellen (eenvoudige atrofie). Atrofie kan ontstaan door een tekort of overdaad aan voedingsstoffen die de cellen nodig hebben om normaal te functioneren. Elk weefsel in het lichaam kan in potentie getroffen worden door atrofie. Afhankelijk van de locatie in het lichaam kunnen de symptomen die wijzen op atrofie zeer verschillend zijn. In ieder geval is er altijd sprake van vermindering of verlies van functie in het weefsel of het orgaan, vaak in combinatie met waarneembaar volumeverlies. Hieronder bespreken we enkele vormen van atrofie.

Spinale musculaire atrofie

Onder de verzamelnaam spinale musculaire atrofie (SMA) vallen een aantal neuromusculaire aandoeningen die zich kenmerken door verzwakking of uitval van spieren in de ledematen. De atrofie treft motorische zenuwcellen in het ruggenmerg die de spieren via de zenuwbanen aansturen. De getroffen cellen geven hun instructies gebrekkig of zelfs niet meer door, waardoor de spieren verlamd raken. De diagnose van SMA is niet makkelijk te stellen. De eerste symptomen van deze vorm van atrofie zijn meestal vage klachten van moeheid en spierzwakte in één van de ledematen. In de daaropvolgende maanden ontstaan vaak meer klachten in andere ledematen en eenvoudige handelingen worden steeds moeilijker. Gemiddeld wordt de diagnose spinale musculaire atrofie pas een jaar nadat de eerste symptomen zich voordoen met zekerheid gesteld. De aandoening is zeldzaam en het ziektebeeld verloopt in veel gevallen mild. Sporadisch komt het voor dat de uitvalverschijnselen zich doorontwikkelen tot amyotrofische laterale sclerose (ALS). Vormen van SMA komen vaak op jonge leeftijd tot uiting en de ziekte is nog niet te genezen. Behandelaars zoals de fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist en diëtist kunnen u helpen om te leren gaan met de gevolgen van de aandoening. Spierverslapping kan ervoor zorgen dat kunstmatige beademing nodig is. In een vroeg stadium gebeurt dat ter ondersteuning, maar in extreme gevallen kan de patiënt zelfs volledig aangewezen raken op kunstmatige beademing.

Opticus atrofie

Bij de aandoening opticus atrofie zijn het de zenuwcellen in de oogzenuw die gebrekkig functioneren. De oogzenuw is de verbindende schakel tussen het oog en de visuele schors in de hersenen die het eigenlijke zien (de interpretatie van de informatie die we via het oog binnenkrijgen) verzorgt. De aangetaste zenuwcellen geven visuele signalen niet goed meer door aan de visuele schors. Hierdoor wordt het kijkvermogen aangetast. Het zicht wordt minder scherp en kleuren en contrasten zijn vaak lastig te onderscheiden als u getroffen bent door opticus atrofie. De aandoening kan aangeboren zijn, maar ook ontstaan door bijvoorbeeld de druk van een tumor, diabetes of een langdurige slechte voeding. Een uitgebalanceerd voedingspatroon kan helpen. Het is vaak moeilijk om een duidelijke oorzaak voor opticus atrofie te achterhalen. De atrofie zelf is niet te behandelen, maar kan soms wel teruggedrongen worden door de achterliggende oorzaak te verhelpen.

Meer over atrofie

Er zijn nog veel meer aandoeningen te noemen waarbij atrofie een rol speelt. Kijk bijvoorbeeld op de homepage van Fysiotherapie informatie. Zo gaat dementie, een verouderingskwaal die steeds meer mensen treft, vaak gepaard met atrofie in de hersenen. Naarmate de dementie in een verder gevorderd stadium raakt, verschrompelen bepaalde delen van de hersenen navenant. Dit is duidelijk waarneembaar op hersenscans van dementiepatiënten. Omdat het aantal gevallen van dementie epidemische vormen aanneemt, wordt veel onderzoek gedaan naar het ontstaan van atrofie en het effect van behandelingsmethoden.

Voor vragen of meer informatie over atrofie kunt u zich vervoegen bij een gekwalificeerde fysiotherapeut. Wij helpen u hier uiteraard graag bij. In onze bedrijvengids kunt u een fysiotherapeut bij u in de buurt zoeken. Heeft u nog vragen? Neem dan contact met ons op.

Bekijk ook informatie over: